Vietnamese 
English 
Đổi mới sáng tạo - động lực phát triển của toàn xã hội
Chính phủ chọn ngày 01/10 hàng năm là Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia nhằm khuyến khích toàn dân tham gia sáng tạo, thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ vào phát triển kinh tế - xã hội.
Thông điệp của Ngày hội năm 2026 nhấn mạnh vai trò của từng chủ thể: Người dân tham gia sáng tạo; doanh nghiệp lấy đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển; cán bộ có tư duy kiến tạo; các bộ, ngành, địa phương chủ động đổi mới trong lĩnh vực phụ trách. Mục tiêu xa hơn là xây dựng xã hội học tập, xã hội sáng tạo và văn hóa đổi mới sáng tạo.
PGS.TS. Đoàn Minh Huấn, Uỷ viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cùng lãnh đạo các bộ, ban, ngành phát động Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia năm 2026. (Ảnh: Hoàng Hiếu - TTXVN)
Tinh thần này phù hợp với định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Việc gắn nghiên cứu, làm chủ công nghệ với ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu là yêu cầu quan trọng để khoa học, công nghệ đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội.
Kết quả Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026, được công bố trong khuôn khổ Ngày hội cho thấy năng lực đổi mới sáng tạo của mỗi địa phương được hình thành từ nhiều nguồn lực như nhân lực, tài chính, hạ tầng, tri thức và công nghệ. 10 địa phương dẫn đầu PII 2026 gồm: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Huế, Đà Nẵng, Thái Nguyên, Tây Ninh và Hưng Yên.
Từ góc nhìn này, đổi mới sáng tạo không chỉ là tạo ra cái mới, mà là tổ chức được các nguồn lực để đưa cái mới vào thực tiễn và tạo ra giá trị. Nhà nước tạo lập thể chế và môi trường thuận lợi; viện nghiên cứu, trường đại học tạo ra và phát triển tri thức, công nghệ; doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong đưa các kết quả đó vào sản xuất và thị trường.
Từ nguồn lực tri thức đến năng lực đổi mới sáng tạo
Trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Viện Hàn lâm tập trung nguồn lực tri thức đa ngành, từ khoa học cơ bản đến công nghệ mới và công nghệ chiến lược. Nguồn lực này giúp nhận diện vấn đề, cung cấp luận cứ khoa học và xây dựng giải pháp cho những yêu cầu phát triển của đất nước.
Hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, Viện Hàn lâm đã tạo ra nhiều kết quả gắn với những vấn đề quan trọng của đất nước. Trong lĩnh vực khoa học Trái đất và quy hoạch lãnh thổ, các nghiên cứu về thủy văn, địa chất và quy hoạch đã phục vụ thoát lũ, cải tạo các vùng trũng ở Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên, góp phần hình thành vùng sản xuất lương thực lớn của cả nước. Các nghiên cứu quy hoạch hệ thống cảng biển cũng cung cấp cơ sở khoa học cho phát triển mạng lưới cảng biển quốc gia, trong đó có các cảng nước sâu như Dung Quất, Chân Mây. Ở vùng cao, công nghệ “Hồ treo thu trữ nước vách núi”, được trao Giải thưởng Trần Đại Nghĩa năm 2025, đã được ứng dụng, góp phần cung cấp nước sinh hoạt cho người dân vùng cao nguyên đá Đồng Văn.
"Hồ treo" Tả Lủng (Tuyên Quang) là một trong những công trình đầu tiên ứng dụng công nghệ hồ treo thu trữ nước vách núi (Ảnh: PGS.TSKH. Vũ Cao Minh, Viện Các Khoa học Trái đất)
Các nghiên cứu về động đất, sóng thần là cơ sở để Viện Hàn lâm vận hành Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần 24/7. Hệ thống này đã cung cấp thông tin chính xác và kịp thời, giảm thiểu rủi ro cho cộng đồng. Tại khu vực thủy điện Sông Tranh, nghiên cứu về động đất kích thích đã cung cấp luận cứ khoa học phục vụ đánh giá nguy cơ và bảo đảm an toàn công trình.
Ở lĩnh vực môi trường, các nhà khoa học của Viện Hàn lâm đã tham gia nghiên cứu, đánh giá nguyên nhân và tác động của nhiều sự cố như sự cố môi trường biển năm 2016, vụ nhận chìm vật chất nạo vét tại Vĩnh Tân, sự cố cá chết tại Hồ Tây hay vụ cháy tại Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông. Bên cạnh đó, các quy trình công nghệ về xử lý đất nhiễm dioxin, xử lý ô nhiễm dầu và chất thải đã được chuyển giao, góp phần giải quyết những vấn đề môi trường trong thực tiễn.
Khu vực phân loại mẫu hài cốt liệt sĩ cần được định danh tại Trung tâm Giám định ADN, thuộc Viện Sinh học
Hiện nay, công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS-SNP) được ứng dụng trong giám định ADN, nâng cao hiệu quả định danh hài cốt liệt sĩ chưa biết tên. Đây là thành tựu khoa học góp phần thực hiện nhiệm vụ lịch sử, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự tri ân đối với các liệt sĩ và thân nhân.
Bên cạnh đó, một số kết quả nghiên cứu đã được chuyển giao, phát triển thành sản phẩm và sản xuất ở quy mô công nghiệp. Một trong những kết quả nổi bật là công nghệ sản xuất vắc-xin cúm gia cầm A/H5N1 của Viện Sinh học, được chuyển giao cho Công ty Cổ phần Thuốc thú y Trung ương (NAVETCO) để sản xuất vắc-xin Navet-Vifluvac, được cấp phép sản xuất, lưu hành từ năm 2012. Tương tự, các nghiên cứu về vật liệu phủ chống cháy đã được phát triển thành sản phẩm sơn chống cháy thông qua hợp tác giữa viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Những kết quả này cho thấy giá trị của nghiên cứu được phát huy khi tri thức được chuyển hóa thành công nghệ, sản phẩm và năng lực sản xuất.
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giới thiệu nhiều sản phẩm, công nghệ và kết quả nghiên cứu thuộc các lĩnh vực khác nhau tại Hội chợ triển lãm sản phẩm công nghiệp Hà Nội năm 2026 (Hanoi MIP Fair 2026)
Năm 2025, các đơn vị thuộc Viện Hàn lâm công bố hơn 2.300 công trình khoa học và được cấp 105 bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích. Viện Hàn lâm hiện có 112 danh mục công nghệ sẵn sàng chuyển giao. Hoạt động hợp tác với địa phương, doanh nghiệp và trường đại học là một hướng để kết nối năng lực nghiên cứu của Viện Hàn lâm với nhu cầu ứng dụng. Đáng chú ý, Viện Hàn lâm đã ký kết các thỏa thuận hợp tác với Quảng Ninh, Bắc Ninh, Đà Nẵng và triển khai hợp tác chuyên đề với Hà Nội - những địa phương nằm trong nhóm dẫn đầu PII 2026.
Lễ ký kết Thỏa thuận hợp tác về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữa Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Ủy ban Nhân dân thành phố Đà Nẵng
Khi các nguồn lực được kết nối hiệu quả, đổi mới sáng tạo sẽ có thêm điều kiện tạo ra những giá trị thiết thực, đóng góp vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Trong tiến trình đó, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò của một thiết chế tri thức chiến lược của Trung ương và quốc gia, kết nối năng lực khoa học, công nghệ với yêu cầu thực tiễn, cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định chính sách và góp phần giải quyết những bài toán phát triển của đất nước.
