ISDOC 2026: Đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong hóa học hữu cơ

ISDOC 2026 là diễn đàn trao đổi học thuật về đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong hóa học hữu cơ

Hội nghị có sự tham dự của 195 đại biểu, với 13 báo cáo mời tại hội trường và 75 bài báo được công bố trên số đặc biệt của Tạp chí Hóa học và Ứng dụng. TS. Đỗ Duy Phi, Chủ tịch Hội Hóa học Việt Nam, tham dự và chỉ đạo Hội nghị.

Diễn đàn thúc đẩy kết nối và hợp tác liên ngành

Hội nghị do Hội Hóa hữu cơ và Viện Hóa học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp tổ chức. Với chủ đề xuyên suốt về đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, ISDOC 2026 tạo không gian trao đổi học thuật, cập nhật các kết quả nghiên cứu mới, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và đơn vị ứng dụng.

GS.TS. Ngô Quốc Anh, Viện trưởng Viện Hóa học phát biểu tại Hội nghị

 Toàn cảnh Hội nghị khoa học toàn quốc lần thứ XI về hóa hữu cơ - ISDOC 2026

Một trong những điểm đáng chú ý của ISDOC 2026 là phạm vi nghiên cứu được mở rộng trên nền tảng hóa học hữu cơ hiện đại. Bên cạnh tổng hợp hữu cơ và hóa học các hợp chất thiên nhiên, chương trình đề cập đến trí tuệ nhân tạo, mô hình hóa và mô phỏng phân tử, vật liệu hữu cơ tiên tiến, công nghệ cảm biến, năng lượng mới, xúc tác, hấp phụ và xử lý môi trường.

Các hướng nghiên cứu cho thấy hóa học hữu cơ đang ngày càng gắn kết chặt chẽ với khoa học sự sống, khoa học vật liệu, công nghệ số và các mục tiêu phát triển xanh.

Hóa dược, phát triển thuốc và khai thác nguồn hợp chất tự nhiên

Nhóm vấn đề thứ nhất tập trung vào hóa dược và phát triển thuốc, từ thiết kế, tổng hợp cấu trúc mới đến sàng lọc, đánh giá hoạt tính sinh học và nghiên cứu cơ chế tác dụng.

Nhiều chiến lược nghiên cứu hiện đại được trình bày như cứng nhắc hóa cấu trúc, lai hóa dược học, tối ưu hóa mối quan hệ cấu trúc - hoạt tính; kết hợp thực nghiệm với docking phân tử, mô phỏng động lực học phân tử, dự đoán dược động học và độc tính.

Các báo cáo chuyên môn tại Hội nghị tập trung vào nhiều hướng nghiên cứu hiện đại của hóa học hữu cơ, từ hóa dược đến vật liệu và công nghệ liên ngành

Một số kết quả đáng chú ý liên quan đến thiết kế và tổng hợp các dẫn xuất chống ung thư mới trên cơ sở combretastatin A-4 và khung zerumbone, hướng tới những đích sinh học quan trọng như tubulin, EGFR và con đường tín hiệu NF-κB. Các nghiên cứu không chỉ hướng đến nâng cao hoạt tính mà còn làm rõ vai trò của pharmacophore, vị trí gắn, linker và sự sắp xếp không gian của phân tử trong quá trình tối ưu hóa chất dẫn đường.

Bên cạnh hóa dược tổng hợp, nhiều nghiên cứu tập trung sàng lọc hợp chất tự nhiên từ thực vật bậc cao, vi sinh vật biển, hệ sinh thái rừng ngập mặn và vi nấm. Việc phát hiện các flavonoid mới và các chất chuyển hóa thứ cấp có cấu trúc đa dạng cùng hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm, chống viêm hoặc gây độc tế bào tiếp tục cho thấy tiềm năng của nguồn tài nguyên sinh học Việt Nam trong tìm kiếm chất đầu dòng phục vụ phát triển thuốc.

Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo và học máy đang được tích hợp ngày càng sâu vào quy trình nghiên cứu. Các mô hình QSAR lai, mô hình in silico đa tầng và quy trình dự báo kháng kháng sinh dựa trên dữ liệu giải trình tự toàn hệ gen được sử dụng nhằm nhận diện đích tác dụng, ưu tiên hóa hợp chất và dự đoán khả năng phối hợp giữa hợp chất tự nhiên với kháng sinh.

Báo cáo khoa học tại ISDOC 2026 đề cập các hướng nghiên cứu mới, trong đó có ứng dụng công nghệ số và dữ liệu trong giải quyết các vấn đề của hóa học và sự sống

Các cách tiếp cận này có tiềm năng rút ngắn quá trình sàng lọc, giảm chi phí thử nghiệm và hỗ trợ nâng cao hiệu quả ra quyết định trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển thuốc.

Vật liệu tiên tiến cho cảm biến, bán dẫn, CP-OLED và pin lithium

Nhóm vấn đề thứ hai phản ánh sự phát triển mạnh của vật liệu hữu cơ và vật liệu lai phục vụ các lĩnh vực công nghệ cao.

Trong lĩnh vực cảm biến, các nghiên cứu giới thiệu hệ cảm biến hóa - sinh phục vụ cảnh báo chất lượng môi trường nước, kết hợp cảm biến vi sinh vật, cảm biến điện hóa và cảm biến quang học. Polymer thiên nhiên biến tính, graphene oxide, hạt nano kim loại plasmonic, chấm lượng tử carbon và các đầu dò hữu cơ phát huỳnh quang được nghiên cứu để phát hiện độc tính, ion kim loại, anion và các chất ô nhiễm.

Xu hướng tích hợp thiết bị di động, kết nối IoT và thuật toán học máy cũng được thể hiện qua các hệ phân tích so màu sử dụng camera điện thoại thông minh. Đây là hướng tiếp cận mở ra triển vọng phát triển các thiết bị phân tích nhanh, nhỏ gọn, có khả năng đo tại hiện trường, đồng bộ dữ liệu và hỗ trợ giám sát môi trường theo thời gian thực.

Các nghiên cứu về polymer dẫn và vật liệu bán dẫn hữu cơ tập trung làm rõ mối liên hệ giữa thiết kế cấu trúc, phương pháp tổng hợp với các tính chất điện, quang và nhiệt của polypyrrole, polyaniline, polythiophene và các nanocomposite tương ứng. Đây là nền tảng cho những ứng dụng trong cảm biến, linh kiện bán dẫn, vật liệu phát quang CP-OLED, chống ăn mòn, che chắn sóng điện từ và siêu tụ điện.

Trong lĩnh vực lưu trữ năng lượng, nghiên cứu về điện ly gel poly(1,3-dioxolane) hình thành in situ cho pin lithium kim loại cung cấp một hướng tiếp cận nhằm nâng cao độ an toàn và hiệu năng của hệ pin thế hệ mới. Sự kết hợp giữa hóa học polymer, điện hóa và mô phỏng cơ chế phản ứng cho thấy tiềm năng phát triển vật liệu điện ly có độ ổn định cao, đáp ứng yêu cầu của công nghệ tích trữ năng lượng.

Vật liệu chống cháy hướng tới an toàn và phát triển bền vững

Nhóm vấn đề thứ ba tập trung vào vật liệu chữa cháy, chống cháy và cứu hộ - lĩnh vực có ý nghĩa trực tiếp đối với an toàn công trình, giao thông, thiết bị điện - điện tử và sản xuất công nghiệp.

Các báo cáo giới thiệu kết quả nghiên cứu về bột chống cháy vô cơ, hữu cơ và gel chữa cháy thế hệ mới, hướng tới nâng cao hiệu quả dập cháy đồng thời giảm tác động tới môi trường.

Những kết quả được trình bày cho thấy xu hướng phát triển các hệ vật liệu có khả năng dập tắt đám cháy nhanh, hạn chế cháy lan, giảm tốc độ lan truyền ngọn lửa và giảm phát sinh khói, khí độc, đồng thời duy trì các tính chất cơ - lý cần thiết của vật liệu nền.

Đại biểu trao đổi, thảo luận tại Hội nghị, làm rõ các vấn đề khoa học và khả năng ứng dụng của các kết quả nghiên cứu

Các nghiên cứu đặc biệt chú trọng giải pháp thân thiện với môi trường, giảm phụ thuộc vào chất chống cháy chứa halogen, tăng cường sử dụng vật liệu lai, phụ gia hiệu quả ở hàm lượng thấp và nguồn nguyên liệu có khả năng tái tạo. Đây là hướng nghiên cứu thể hiện sự gắn kết giữa hóa học hữu cơ, polymer với các yêu cầu về an toàn, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Trong lĩnh vực phương tiện cứu hộ, Hội nghị cũng giới thiệu kết quả nghiên cứu, chế tạo mặt nạ, mũ bảo hiểm, trang phục và ủng dành cho lực lượng chữa cháy.

Vật liệu tiên tiến cho xúc tác, hấp phụ, điện hóa và thu giữ CO₂

Nhóm vấn đề thứ tư tập trung vào vật liệu tiên tiến ứng dụng trong xúc tác, hấp phụ, điện hóa và thu giữ, tích trữ CO₂.

Các nghiên cứu về khung cơ - kim (MOF) cho thấy khả năng điều chỉnh cấu trúc lỗ xốp và chức năng hóa vật liệu để hướng tới nhiều ứng dụng, từ xúc tác dị thể trong phản ứng hữu cơ đến hấp phụ khí và các quá trình liên quan đến năng lượng sạch.

Bên cạnh đó, vật liệu carbon xốp có nguồn gốc sinh khối kết hợp graphitic carbon nitride được phát triển theo phương pháp xanh, hướng tới loại bỏ các chất ô nhiễm hữu cơ độc hại. Cách tiếp cận tận dụng nguồn sinh khối để tạo vật liệu có diện tích bề mặt và hoạt tính phù hợp không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả hấp phụ, xúc tác quang mà còn gia tăng giá trị của nguồn tài nguyên tái tạo.

Các kết quả nghiên cứu về vật liệu điện cực, polymer dẫn, graphene và nanocomposite tiếp tục cho thấy tiềm năng ứng dụng trong điện hóa và tích trữ năng lượng. Cùng với các nghiên cứu về hấp phụ và lưu giữ CO₂, những hướng nghiên cứu này góp phần giải quyết các thách thức về ô nhiễm môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả tài nguyên và chuyển dịch sang công nghệ carbon thấp.

Lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo

ISDOC 2026 cho thấy sự giao thoa ngày càng rõ nét giữa nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng trong hóa học hữu cơ. Bốn nhóm vấn đề lớn được thảo luận tại Hội nghị đều hướng tới những nhu cầu thực tiễn: phát triển thuốc mới, kiểm soát kháng kháng sinh, bảo vệ môi trường, bảo đảm an toàn vật liệu, phát triển linh kiện và thiết bị công nghệ cao, lưu trữ năng lượng và giảm phát thải carbon.

Hoạt động ghi nhận và trao chứng nhận tại ISDOC 2026, góp phần lan tỏa tinh thần kết nối và đổi mới sáng tạo trong cộng đồng khoa học

Hội nghị góp phần tăng cường kết nối cộng đồng khoa học hóa hữu cơ Việt Nam, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu, phương pháp và hạ tầng nghiên cứu; đồng thời tạo tiền đề cho việc hình thành các nhiệm vụ liên ngành và phát triển sản phẩm có khả năng chuyển giao.

Những kết quả được công bố tại ISDOC 2026 tiếp tục cho thấy vai trò của hóa học hữu cơ trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới những đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội theo hướng xanh, an toàn và bền vững.

Các đại biểu tham dự Hội nghị khoa học toàn quốc lần thứ XI về hóa hữu cơ - ISDOC 2026

Kết thúc Hội nghị, các đại biểu thống nhất đề xuất tổ chức Hội nghị khoa học toàn quốc về hóa hữu cơ hằng năm, thay cho chu kỳ hai năm một lần như trước đây.